Bình nóng lạnh là thiết bị điện rất cần thiết giúp cho việc sinh hoạt trong gia đình trở nên thuận tiện hơn, đặc biệt vào mùa đông. Để bình nóng lạnh hoạt động ổn định và an toàn không thể thiếu việc trang bị các thiết bị chống giật. Hãy cùng Hùng Lan đi làm rõ hơn về các loại thiết bị này nhé!

Cục chống giật bình nóng lạnh
Cục chống giật bình nóng lạnh siêu nhạy an toàn tuyệt đối cho người sử dụng

Bình nóng lạnh, máy nước nóng là một thiết bị gia dụng thiết yếu không thể thiếu trong mỗi mùa đông lạnh giá. Trong quá trình sử dụng lâu dài, thiết bị không được bảo trì và vệ sinh dẫn đến một số lỗi mà người dùng ít ai để ý.

Việc phòng chống giật ở bình nóng lạnh là một yếu tố quan trọng, đảm bảo an toàn khi sử dụng thiết bị này.

Máy nước nóng dùng cho gia đình hoạt động trên nguyên lý đốt nóng, sử dụng nguồn điện. Do vậy nếu sảy ra sự cố sẽ gây nguy hiểm cho người tắm khi mà điện có thể nhiễm vào nước. Đối với những dòng sản phẩm cũ thường không có sẵn ELCB, do vậy để đảm bảo an toàn cho gia đình và chính bản thân mình, cần lắp đặt thêm thiết bị này để đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, đối với những dòng sản phẩm cao cấp hiện nay đều được tích hợp thiết bị ELCB trên dây dẫn. Ngoài ra còn được trang bị công nghệ chống giật kép, đảm bảo người sử dụng luôn an toàn trức các sự cố về điện không may xảy ra.

I. Thiết bị chống giật bình nóng lạnh

1. Thiết bị chống giật là gì?

Chỉ một lượng dòng điện rò rất nhỏ chạy qua cơ thể trong thời gian ngắn cũng có thể gây tử vong hoặc thương tật vĩnh viễn (ví dụ: gây ngừng tim, bỏng nặng). Thiết bị chống giật được thiết kế để ngắt điện ngay lập tức khi phát hiện dòng diện rò rỉ, vượt ngưỡng an toàn giúp cứu sống người bị nạn.

Ở nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, việc lắp đặt thiết bị chống giật là yêu cầu bắt buộc trong các quy chuẩn an toàn về điện cho nhà ở, đặc biệt là ở các khu vực ẩm ướt như nhà tắm, nhà bếp. Việc sử dụng thiết bị chống giật là một khoản đầu tư nhỏ nhưng mang lại sự an tâm và bảo vệ tuyệt đối cho sức khỏe, tính mạng của bạn và những người thân yêu.

Các thiết bị chống giật cho bình nóng lạnh bao gồm:

  • ELCB (Earth Leakage Circuit Breaker) là thiết bị chống rò điện. Khi dòng điện rò xuống đất vượt mức an toàn (thường 15–30mA), ELCB sẽ ngắt ngay lập tức, bảo vệ chống giật và chống cháy nổ.
  • Dây chống giật (dây chống rò, dây chống giật bình nóng lạnh) thực chất là một dạng thiết bị chống rò điện tích hợp, tương tự như chức năng của ELCB nhưng đặt riêng cho bình nóng lạnh.
  • Aptomat chống giật (RCD/RCCB): Lắp đặt ở tủ điện chính, bảo vệ toàn bộ hệ thống điện, có chức năng tương tự ELCB.

Nếu đã lắp cầu dao ELCB rồi thì thường không cần lắp thêm dây chống giật (aptomat chống giật cho bình nóng lạnh), chỉ nên bổ sung nếu bạn muốn tăng mức độ an toàn cho riêng thiết bị bình nóng lạnh. Chúng có cùng tính năng không gây xung đột lẫn nhau, chỉ giúp tăng thêm một lớp bảo vệ.

Ngoài ra, hiện nay còn có cầu dao RCBO (Residual Current Breaker with Overload) là sự kết hợp giữa CB (cầu dao tự động) và RCCB (thiết bị chống rò điện). Nhờ khả năng bảo vệ toàn diện, RCBO hiện được xem là lựa chọn an toàn và hiện đại nhất trong các hệ thống điện gia đình và công trình.

2. Cơ chế hoạt động và công dụng của ELCB bình nóng lạnh 

Cơ chế của ELCB dựa trên nguyên lý phát hiện dòng rò và ngắt mạch tự động khi có nguy cơ điện giật.

Trong điều kiện hoạt động bình thường, dòng điện đi vào bình nóng lạnh và dòng điện đi ra sẽ luôn bằng nhau. ELCB liên tục theo dõi hai dòng này thông qua một biến dòng (CT – Current Transformer). Dòng điện ở dây nóng và dây mát bằng nhau, từ trường biến thiên sẽ triệt tiêu lẫn nhau, dẫn đến điện áp ở cuộn thứ cấp bằng 0. 

Khi xảy ra rò điện ra vỏ bình hoặc ra nước (ví dụ do hở dây, hỏng điện trở, ẩm ướt), dòng vào và dòng ra không còn bằng nhau. Sự chênh lệch này rất nhỏ, chỉ khoảng 15 -30mA nhưng đủ gây nguy hiểm cho người dùng.

Ngay khi ELCB phát hiện dòng rò vượt ngưỡng an toàn, nó lập tức gửi tín hiệu đến bộ phận ngắt mạch bên trong cầu dao.

Toàn bộ mạch điện cấp cho bình nóng lạnh sẽ bị ngắt trong vòng vài phần trăm giây, giúp người dùng tránh nguy cơ bị điện giật khi đang tắm.

Sau khi nhảy, ELCB không tự đóng lại. Người dùng cần phải kiểm tra nguyên nhân rò điện và khắc phục lỗi trước khi bật lại, đảm bảo an toàn khi sử dụng  bình nóng lạnh.

Aptomat ELCB, Cầu dao ELCB

4. Ưu điểm khi sử dụng máy nước nóng có lắp đặt ELCB

Khi mua máy nước nóng, bạn cần chọn máy có lắp đặt hệ thống ELCB với nhiều ưu điểm vượt trội như phòng tránh tai nạn, ngắt điện khi xảy ra sự cố, giúp đảm bảo an toàn tối đa cho người dùng.

Khi mua cần chú ý vì trên thị trường có nhiều loại máy không trang bị hệ thống chống rò điện ELCB mà thay vào đó sử dụng bộ CB (Aptomat) chống giật điện để cắt giảm chi phí cho máy, tuy nhiên CB chỉ có tác dụng khi hiện tượng chạm mạch điện xảy ra với dòng điện lớn hơn định mức.

Nên chọn máy được lắp đặt thiết bị ELCB, để bạn có thể hạn chế tối đa sự cố chạm mạch và phát hiện sự cố khi dòng điện rò rỉ nhỏ. Khi có rò rỉ xảy ra, bộ ELCB sẽ ngắt nguồn điện ngay lập tức để cảnh báo cho người sử dụng về nguồn điện không an toàn và để tránh sự cố cháy, nổ, chập điện.

II. Phân biệt cầu dao CB và cầu dao ELCB

Cầu dao CB và cầu dao ELCB thường gây ra khá nhiều nhầm lẫn cho người dùng vì đều có tác dụng ngắt điện cho bình nóng lạnh, tuy nhiên, nguyên lý hoạt động của 2 loại cầu dao này là hoàn toàn khác nhau.

Cầu dao CB chống giật
Cầu dao CB chống giật

Cầu dao ngắt điện trên bình nóng lạnh CB hoạt động như một thiết bị để chống quá dòng, quá tải và ngắt mạch.

Có khá nhiều các dòng cầu dao ngắt điện bình nóng lạnh khác nhau nhưng có thể chia làm 2 loại chính là:

  • Loại bảo vệ quá dòng quá tải bằng thanh lưỡng kim và loại bảo vệ quá dòng và ngắn mạch có rơle.
  • Loại có rơle ngoài cơ cấu thanh lưỡng kim để bảo vệ quá dòng còn có rơle điện từ, khi có ngắn mạch thì rơle điện từ sẽ hoạt động tức thời để cắt dòng điện.

Từ những thông tin trên đây chúng ta có thể rút ra kết luận rằng:

- Cầu dao CB chỉ có nhiệm vụ ngắt dòng điện khi xảy ra quá tải, tránh gây tình trạng chập cháy khi quá tải điện trong quá trình sử dụng bình nóng lạnh giá rẻ.

- Cầu dao chống giật ELCB có nhiệm vụ phát hiện tình trạng rò rỉ điện, từ đó ngắt dòng tránh gây nguy hiểm trong quá trình sử dụng bình tắm nóng lạnh. Ngoài ra, một số dòng thiết bị ELCB hiện đại cũng được trang bị kèm tính năng ngắt điện khi quá tải xảy ra.

Tìm hiểu thêm: Cách lắp đặt bình nóng lạnh

III. Tại sao ELCB chống giật bình nóng lạnh bị nhảy, không hoạt động, không sáng đèn cảnh báo?

Trên cục chống giật bình nóng lạnh có đèn báo sáng đi kèm nút bấm, nếu như nhảy thì cần ấn nút là được, tuy nhiên, khi xảy ra sự cố rò rỉ điện thì ELCB không cho phép cấp điện nữa. Khi đó bạn hãy liên hệ ngay đến các trung tâm bảo hành, sửa chữa để nhờ can thiệp của chuyên viên kỹ thuật.

Hiện tượng bình nóng lạnh nhảy chống giật thường xảy ra khi có dấu hiệu rò rỉ điện, cục ELCB sẽ không sáng đèn. 

Có 5 nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này: 

  • Dây chống giật bị ẩm, rò nước gây chập, chết mạch
  • Thanh đốt gặp trục trặc
  • Rơ le bị hỏng hoặc lỗi 
  • Các vị trí đấu nối, tiếp điểm bị di chuyển
  • Lỗi/ hỏng cục chống giật ELCB 

Tình trạng cục chống giật ELCB không sáng đèn là dấu hiệu cục bị nhảy, ngắt điện. Cùng Hùng Lan tìm hiểu các nguyên nhân và cách khắc phục ngay dưới đây: 

1. Dây chống giật bị chập, chết mạch 

Nước thấm vào thiết bị chống giật có thể làm ẩm dây chống giật và gây ra hiện tượng chập mạch bên trong. Khi đó, ELCB sẽ tự động nhảy để bảo vệ an toàn cho người sử dụng.

Cách khắc phục: Mở nắp thiết bị chống giật và kiểm tra xem có dấu hiệu nước thấm vào hay không. Nếu phát hiện nước, cần xác định nguồn gốc của sự rò rỉ. Sử dụng máy sấy hoặc khăn lau và để thiết bị ở nơi khô ráo để làm khô hoàn toàn dây chống giật và các linh kiện bên trong.

2. Vấn đề ở thanh đốt 

Sau một thời gian dài sử dụng, thanh đốt trong bình nóng lạnh có thể gặp một số vấn đề như cặn bám, cháy, và ăn mòn hay han gỉ dẫn đến nguồn điện rò ra nguồn nước, thiết bị chống giật sẽ cảm biến được tín hiệu và ngay lập tức ngắt.

Cách khắc phục: thực hiện vệ sinh định kỳ thanh đốt, nếu thanh đốt bị đóng cặn thì nên lật tức vệ sinh sạch sẽ, kiểm tra và thay thế nếu phát hiện hư hỏng, đồng thời bảo trì thiết bị chống giật bình nóng lạnh  để duy trì hiệu suất an toàn trong quá trình sử dụng. 

Kiểm tra và khắc phục tình trạng cục chống giật bị nhảy, không hoạt động.
Thanh đốt trong bình nóng lạnh 

3. Rơ le bị hỏng hoặc lỗi

Rơ le chống giật trong bình nóng lạnh có thể gặp sự cố do hỏng hoặc lỗi sau một thời gian sử dụng, dẫn đến việc không phát hiện được sự rò rỉ điện. Khi rơ le không hoạt động đúng cách, nó có thể không ngắt điện kịp thời, tạo ra nguy cơ nguy hiểm cho người dùng.

Cách khắc phục: kiểm tra và thay thế rơle nếu phát hiện dấu hiệu hư hỏng, đồng thời đảm bảo rằng hệ thống điện được bảo trì định kỳ để duy trì an toàn trong quá trình sử dụng.

Rơ le bị hỏng hoặc lỗi
Rơ le bình nóng lạnh

4. Đấu nối, tiếp điểm bị di chuyển 

Các đấu nối và tiếp điểm trong bình nóng lạnh có thể bị di chuyển do rung lắc hoặc va chạm, dẫn đến việc tiếp xúc không chính xác. Khi các tiếp điểm không được kết nối chắc chắn, điều này có thể gây ra hiện tượng chập điện hoặc ngắt điện không ổn định

Cách khắc phục: kiểm tra và siết chặt các đấu nối định kỳ, đảm bảo rằng tất cả các tiếp điểm được lắp đặt đúng cách và không bị lỏng lẻo

5. Vấn đề ở cục chống giật ELCB 

Một nguyên nhân khác gây nhảy cục chống giật đó chính là cục chống giật bị hỏng hoặc bị lỗi, điều này dẫn đến việc ELCB hoạt động không ổn định và tự động nhảy . 

Cách khắc phục: 

Cần thay thế thiết bị chống giật ELCB mới và thực hiện theo các bước sau:

  • Bước 1: Mở nắp bảo vệ ở khu vực đầu nối của bình nóng lạnh.
  • Bước 2: Tháo dây chống giật cũ đã bị hỏng để lắp đặt dây chống giật mới.
  • Bước 3: Sử dụng băng dính điện quấn quanh đầu tiếp điểm được nối vào rơ le, giúp dễ dàng luồn qua ống gen.
  • Bước 4: Dây chống giật bình nóng lạnh có ba sợi: một sợi nóng, một sợi lạnh và một sợi nối đất.

IV. Lưu ý khi sử dụng bình nước nóng cho an toàn

Máy nước nóng được trang bị hệ thống chống giật an toàn cao nhưng nguy cơ tai nạn vẫn có thể xảy ra, vì vậy bạn nên chú ý một số điều sau để phòng tránh các sự cố nguy hiểm:

  • Lắp đặt các thiết bị an toàn điện gồm: aptomat, thiết bị ELCB và dây tiếp đất, để đảm bảo an toàn tối đa khi sử dụng. Bạn nên thường xuyên kiểm tra bằng cách dùng bút thử điện vào đường ống nước hoặc trực tiếp vào nước.
  • Khi đang sử dụng mà máy nước nóng tự động ngắt điện bạn không nên bật lại mà hãy kiểm tra hệ thống làm nóng xem có rò rỉ điện không.
  • Nên bật máy trước 8 - 10 phút rồi ngắt, tránh bật máy khi tắm vì tiềm ẩn nguy cơ tai nạn điện.
  • Không bật máy suốt 24/24 vừa hao phí điện năng đồng thời lại làm máy hoạt động liên tục, dễ bị mắc các lỗi gây ra rò rỉ điện, ảnh hưởng đến độ an toàn cho người tiêu dùng.
  • Thường xuyên bảo trì, bảo dưỡng bình nóng lạnh để đảm bảo an toàn điện, tránh nguy cơ rò rỉ, cháy nổ.
  • Mua bình nóng lạnh từ thương hiệu uy tín, chất lượng sản phẩm tốt để đảm bảo an toàn khi sử dụng.

Xem thêm:

Hi vọng với những thông tin trên từ showroom Hùng Lan, bạn đã hiểu hơn về các thiết bị chống giật bình nóng lạnh ELCB và vai trò trong bình nóng lạnh. Vì vậy hãy nhớ lắp đặt ELCB bên trong để bảo vệ bạn và những người thân trong gia đình nhé. Liên hệ ngay showroom Hùng Lan để được tư vấn chọn mua các mẫu bình nóng lạnh có sẵn ELCB nhé!